Eski Anadolu’nun Yetiştirdiği, Dünya Kadını Olmaya Aday Bir Kraliçe
Puduhepa ve Memleketi Lavazantiya Kentinin Yeri Hakkında
Sonu Gelmez Kavga
Puduhepa’nınEn Güçlü olduğu Alanlardan biri de Diplomasidir. Diplomasi Onun Dış Dünyaya Açılan Penceresidir. Yabancı Devlet Adamlarıyla bağımsız Mektuplaşmıştır
Onun en iyi bilinen ve içerik açısından en fazla çeşitlilik sunan mektupları, yabancı devlet adamlarına yazdıklarıdır. Sadece devrin büyük gücü Mısır’a toplam 97 mektup yazmıştır! Mısır’dan kendisine gönderilen Mektupların Hititçe çevirisinin müsveddesi olması muhtemel biri dışında, hepsi de o devrin diplomasi ve kültür dili olan Akadca yazılmıştır.
Nasıl ki dualar tanrılara yönelik rica minnetlerle doludur, keza mektuplar da aşağı yukarı aynıdır.Sadece tanrıların yerine Firavun Ramses’i koymak yeterlidir. Asıl amaç para dilenmedir. Dil dökmeler, yalvarıp yakarmalar karşılığı Mısır’ın ünlü sarı ve sihirli madeni altın, açlığa kıtlığa karşı buğday, doktor, usta, su mühendisi ve diğerleri. Yakın Doğu’da Nil Nehri’nden altın aktığı inancı Hatti’de de pek yaygındı. Hatti fakirdi, borçlarını neyle ödeyecekti? Bugün domates, taş ve ham madenlerle yapılan değiş tokuş ticareti o zamanlar başka şeylerle yapılıyordu. Hititlerin verebilecekleri tek şey körpe kızlardı. Ve bir de şu kaderin cilvesine bir bakın, Kaşkalı köleler. Bu zavallılar belki de bir zamanlar Hattuşili’nin kolordusunda Mısırlılara karşı kahramanca savaşmış kişilerdi!
Örnek olarak vermek isterim: Mısır’dan Puduhepa’ya gönderilen hediyeler arasında neler yoktu ki neler? Mısır kraliçesi sandıklar içinde şunları göndermişti: En kıymetli ve kalitesi dillere destan, yaklaşık bin beş yüz yıl sonra Kleopatra’nın giydiği mor kumaşları aratmayan keten dokumaları, rengârenk boyanmış kumaşlar, elbiseler ve altın kolyeler. Ramses ise altın ve gümüşten bilezik, kıymetli taştan yapılmış doğan heykelciği, yüzük, içki kapları, renkli bisus iplikleriyle dokunmuş elbiseler, gene renkli bisus iplikleriyle dokunmuş tunikalar, abanoz ağacından kirişler, toplam 893 şekel (yaklaşık 9 kilo!) ağırlığında altından içki kapları, 765 külçe yüksek karatlı altın ve kocasının göz rahatsızlığında kullanılmak üzere bir sandık dolusu ilaç yolluyordu. Altın takıların toplam ağırlığı 1779 şekel, yani yaklaşık 16 kiloyu buluyordu. Hediyeler arasında Hititlerin mucize bekledikleri ilâçların manevî değeri de vardı.
Tarihin Tanık Olduğu İlk Barış Antlaşması İlk Kez Bir Kadın İmzası Taşıyor! Mısır antlaşmasının da Onun Mührü de Basılıydı
Bu savaşa lütfen Kadeş antlaşması demeyelim, böyle bir şey yok, çok yanlış kullanılıyor. Kadeş Savaşı var, ama antlaşması yok, silin bunu aklınızdan ve Mısır-Hitit Antlaşması deyin!
Kadeş Savaşı arakasından hiçbir şey değiştirmediğinden yapılmaması gereken ve sonuç vermeyen bir savaştır. Beyhude yere kan dökülmüş, nice insan çölde veya Asi Nehri’nin ulanık sularında can vermiştir. Bu savaştan tam 16 yıl sonra dünyanın ilk eşit devlet antlaşması olarak bilinen belge düzenlendi. Antlaşmanın Mısır dilindeki nüshasında, Hattuşili ve Puduhepa’nın mühür baskılarından söz edilir ve şöyle denir: “Hatti Ülkesinin kraliçesi, Kizzuvatna Ülkesinin kızı, Arinna’nın [Güneş Tanrıçasının rahibesi], ülkenin hanımefendisi, tanrıçanın nedimesi Puduhepa’nın mührü”.
RESIM 11: Puduhepa’nan mühür baskılarından biri. Karşısında kocası Hattuşili bir tanrının himayesinde
Amurru kralı Benteşina ile yapılan antlaşma da hem kral hem de Puduhepa tarafından tasdik edilmiştir.
Devam edecek…
Prof. Dr. Ahmet ÜNAL
